ମହାଦେଶ
ଅନୁବାଦ - ବିଶ୍ୱଜିତ ଆପଟ
 |
| ବିନା ମହାସାଗରରେ ମହାଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଚିତ୍ର ଫଟୋ କ୍ରେଡ଼ିଟ - ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍ |
ପୃଥିବୀରେ
ସାତୋଟି ମହାଦେଶ ଅଛି । ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ
ଜଳଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଏଗୁଡିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ
ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି ।
ଏହି ମହାଦେଶଗୁଡିକ ହେଲେ,
ଏସିଆ,
ଇଉରୋପ,
ଆଫ୍ରିକା,
ଉତ୍ତର
ଆମେରିକା,
ଦକ୍ଷିଣ
ଆମେରିକା,
ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ
ଓ ଆଣ୍ଟାର୍କଟିକା । ପୃଥିବୀ
ମାନଚିତ୍ରକୁ ଦେଖ (ଚିତ୍ର
କ୍ରମାଙ୍କ ୫.୧)
ଓ
ଲକ୍ଷ୍ୟ କର ଯେ ପୃଥିବୀର ଅଧିକାଂଶ
ସ୍ଥଳଭାଗ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ
ରହିଛି ।
ଏସିଆ
ହେଉଛି ବୃହତ୍ତମ ମହାଦେଶ । ଏହା
ଆକାରରେ ପୃଥିବୀର ସମୁଦାୟ ସ୍ଥଳଭାଗର
ପ୍ରାୟ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ
ଭାଗ । ଏହି ମହାଦେଶଟି ପୂର୍ବ
ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ରହିଛି । ଏହି
ମହାଦେଶ ଦେଇ କର୍କଟକ୍ରାନ୍ତି
ଯାଇଛି । ଏସିଆର ପଶ୍ଚିମରେ ଥିବା
ୟୁରାଲ ପର୍ବତ ଏହାକୁ ଇଉରୋପଠାରୁ
ଅଲଗା କରି ରଖିଛି (ଚିତ୍ର
କ୍ରମାଙ୍କ ୫.୧)
।
ଇଉରୋପ ଓ ଏସିଆକୁ ମିଶାଇ ସମୁଦାୟ
ଭୂଭାଗଟିକୁ ଇଉରେସିଆ (ଇଉରୋପ
+ ଏସିଆ)
କୁହାଯାଏ
।
ଇଉରୋପ
ଏସିଆଠାରୁ ବହୁତ ଛୋଟ । ଏହା ଏସିଆର
ପଶ୍ଚିମରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ମଧ୍ୟ
ଦେଇ ସୁମେରୁ ବୃତ୍ତ ଯାଇଅଛି ।
ଏହାର ତିନି ପାଖକୁ ଜଳଭାଗ ଘେରି
ରହିଛି । ପୃଥିବୀ ମାନଚିତ୍ର ଦେଖି
ଏହାର ଅବସ୍ଥିତି ଲକ୍ଷ୍ୟ କର ।
ଆଫ୍ରିକା
ହେଉଛି ଏସିଆ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ
ମହାଦେଶ । ବିଷୁବବୃତ୍ତ ବା ୦°
ଅକ୍ଷାଂଶ
ପ୍ରାୟ ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗ ଦେଇ ଯାଇଛି
। ଆଫ୍ରିକା ମହାଦ୍ଶର ଏକ ବଡ ଭାଗ
ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ରହିଛି ।
ମାନଚିତ୍ରକୁ ଦେଖ (ଚିତ୍ର
କ୍ରମାଙ୍କ ୫.୧)
ଓ
ଲକ୍ଷ୍ୟ କର ଯେ ଆଫ୍ରିକା ହେଉଛି
ଏକ ମାତ୍ର ମହାଦେଶ ଯାହା ମଧ୍ୟ
ଦେଇ କର୍କଟକ୍ରାନ୍ତି,
ବିଷୁବବୃତ୍ତ
ଓ ମକରକ୍ରାନ୍ତି – ତିନୋଟି ଯାକ
ମୁଖ୍ୟ ଅକ୍ଷାଂଶ ଯାଇଛି ।
ପୃଥିବୀର
ସର୍ବବୃହତ ଉଷ୍ଣ ମରୁଭୂମି-
ସାହାରା
ମରୁଭୂମି ଆଫ୍ରିକାରେ ଅବସ୍ଥିତ
। ମହାଦେଶଟି ସବୁ ଦିଗରୁ ମହାସାଗର
ଓ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ
ହୋଇ ରହିଛି । ମାନଚିତ୍ରକୁ ଦେଖ ।
ତୁମେ ସକ୍ଷ୍ୟ କରିବ ଯେ ପୃଥିବୀର
ଦୀର୍ଘତମ ନଦୀ – ନୀଳ ନଦୀ ଆଫ୍ରିକା
ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି । ଆଫ୍ରିକାର
ମାନଚିତ୍ର ଦେଖି କୁହ ଯେ,
କର୍କଟକ୍ରାନ୍ତି,
ବିଷୁବବୃତ୍ତ
ଓ ମକରକ୍ରାନ୍ତି ଏହାର କେଉଁ ଭାଗ
ଦେଇ ଯାଇଛି ।
ଉତ୍ତର
ଆମେରିକା ପୃଥିବୀର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ
ମହାଦେଶ ଅଟେ । ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକା
ସହ ଏକ ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥଳଭାଗ
ଦ୍ୱାରା ସଂଯୁକ୍ତ ଯାହାକୁ ପାନାମା
ଯୋଜକ କୁହାଯାଏ । ଏହି ମହାଦେଶଟି
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଓ
ପଶ୍ଚିମ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଅବସ୍ଥିତ
। ଏହି ମହାଦେଶକୁ ତିନୋଟି ମହାସାଗର
ଘେରି ରହିଛି । ତୁମେ ସେଗୁଡିକର
ନାମ କହିପାରିବ କି ?
ଦକ୍ଷିଣ
ଆମେରିକାର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ଦକ୍ଷିଣ
ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ରହିଛି । ଏହାର
ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ କେଉଁ ଦୁଇଟି
ମହାସାଗର ରହିଛି ?
ପୃଥିବୀର
ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ
ଆଣ୍ଡିଜ୍ ଏହାର ଉତ୍ତରରୁ ଦକ୍ଷିଣ
ଯାଏଁ ବିସ୍ତୃତ ।
ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ପୃଥିବୀର
ବୃହତ୍ତମ ନଦୀ ଆମାଜନ ପ୍ରବାହିତ
ହୁଏ ।
ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ
ପୃଥିବୀର କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ମହାଦେଶ
ଓ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦକ୍ଷିଣ
ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର
ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱ ମହାସାଗର ଓ ସାଗରଗୁଡିକ
ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ । ଏହାକୁ ଦ୍ୱୀପ
ମହାଦେଶ କୁହାଯାଏ ।
ଆଣ୍ଟାର୍କଟିକା
ଏକ ବିଶାଳ ମହାଦେଶ ଅଟେ । ଏହା
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦକ୍ଷିଣ
ମହାଦେଶରେ ରହିଛି । ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ
ପ୍ରାୟ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ
। ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବାରୁ
ଏହା ସର୍ବଦା ବରଫ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ
ଥାଏ । ଏଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଜନବସତି
ନାହିଁ । ଆଣ୍ଟାର୍କଟିକାରେ
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଗବେଷଣାଗାର ରହିଛି
। ଏଠାରେ ଭାରତର ମଧ୍ୟ ଗବେଷଣାଗାରମାନ
ଅଛି । ସେଗୁଡିକର ନାମ ମୈତ୍ରୀ ଓ
ଦକ୍ଷିଣ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ
।
ବି.ଦ୍ର. - ଏହି ଲେଖାଟି ଏନ.ସି.ଇ.ଆର୍.ଟି. ଛାପିଥିବା ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୂଗୋଳ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟର ସମ୍ପାଦିତ ଓ ଅନୁଦିତ ଅଂଶ ।
