ଖୋଲାସ୍କୁଲ
ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାଶ
 |
| ଶାନ୍ତି ନିକେତନର ଆମ୍ରକୁଞ୍ଜ (ୱିକିମିଡିଆ କମନ୍ସ୍) |
ଭାରତର
ବିଦ୍ୟାଳୟ ବିଶାଳ ବନ ପ୍ରାନ୍ତରରେ
ଉନୁକ୍ତ ଆକାଶ ତଳେ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦବାୟୁ
ପ୍ରବାହରେ । ଆବଦ୍ଧ କୋଠରୀରେ
ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉ ନ ଥିଲା ।
ଖୋଲାଜାଗାରେ ସ୍କୁଲ ହେଉଥିବାରୁ
ବର୍ଷା ସମୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା ବନ୍ଦ
ରହୁଥିଲା । ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଉପାଧ୍ୟାୟ
ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନେ ଚତୁର୍ମାସ୍ୟା
ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିଲେ । ଅନ୍ୟ କୌଣସି
ସମୟରେ ଆକାଶରେ ମେଘାଗମ ଦେଖାଇଲେ
ଅଧ୍ୟୟନ ହେଉ ନ ଥିଲା । ଏହି ପ୍ରାଚୀନ
ଆଶ୍ରମବିଧି କ୍ରମାଗତ ଏ ଦେଶରେ
ଏପରି ଭାବରେ ଚାଲି ଆସିଥିଲା ଯେ, ପୂର୍ବର ଗ୍ରାମ ପାଠଶାଳାମାନ
ମଧ୍ୟ ଖୋଲା ଜାଗାରେ ହେଉଥିଲା ।
ଯେଉଁସ୍ଥାନେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ,
ସଂସ୍କୃତରେ
ତାକୁ ଚତୁଷ୍ପାଠୀ କହନ୍ତି ।
ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଦେଶୀୟ ପ୍ରଚଳିତ
ଭାଷାରେ ତାହାର ନାମ ଚଉପାଢ଼ୀ ।
ଏହା କେବଳ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶସ୍ତ ବେଦୀ
ଏବଂ ତା' ଉପରେ ଚାଳ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି
ପ୍ରକାର ଆବରଣ ଥାଏ । ମାତ୍ର ଚାରିପାଖ
ମେଲା । ଏହା ହିଁ ଗ୍ରାମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ।
ଆଜିକାଲି
ପଲ୍ଲୀର ଅନେକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ
ଘର ସଂଲଗ୍ନରେ ଏପରି ଚଉପାଢ଼ୀ
ଦେଖାଯାଏ । ସେଠାରେ ଗ୍ରାମର ସାମୟିକ
ବୈଠକ ହୁଏ,
ପୁରାଣ
ପାଠ ହୁଏ । ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରାୟ ଆଉ
ସେଠାରେ ହୁଏ ନାହିଁ । ସ୍କୁଲଘର
ତିଆରିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଟଙ୍କା
ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି,
ମାତ୍ର
ଏ ଘର ପୂର୍ବର ଚଉପୀଢ଼ୀ ପରି
ଛାତ୍ରମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଓ
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ତେତେ ଉପଯୋଗୀ
ହେଉଅଛି କି ନାହିଁ,
ସନ୍ଦେହ ।
ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଏପରି
ଆବଦ୍ଧ ଘର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କର ମାନସିକ
ଏବଂ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ବିକାଶ
ପକ୍ଷରେ ପ୍ରଧାନ ଅନ୍ତରାୟ ।
ଉନ୍ମୁକ୍ତବାୟୁ ଏବଂ ଆଲୋକର
ଉପକାରିତା ଆଜିକାଲି ସମୟର
ଡାକ୍ତରମାନେ ଯଥେଷ୍ଟ ଭାବରେ
ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି । ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର
ଭାଗ୍ୟ ନିୟନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ
ବିଦ୍ୟାଳୟ ନିର୍ମାଣରେ ଏହି ତିନି
ବିଷୟ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଦୃଷ୍ଟି
ଦେଇଥାନ୍ତି । ମାତ୍ର ବାୟୁ ଆଲୋକ
ଯେବେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରୟୋଜନ ହେଲା
ତେବେ ଆବଦ୍ଧ ଘର ଆବଶ୍ୟକ କାହିଁକି ?
ପ୍ରାଚୀନ
ଚତୁଷ୍ପାଠୀ ଦ୍ୱାରା ତ ଏ ପ୍ରୟୋଜନ
ସୁନ୍ଦର ନିର୍ବାହିତ ହେଉଥିଲା ।
କେହି
କେହି କହିପାରନ୍ତି,
ଉନ୍ମୁକ୍ତ
ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କର
ଚିତ୍ତ ବିକ୍ଷେପ ଘଟିବାର ସମ୍ଭାବନା
ଆବଦ୍ଧ ଘରର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା
ମଧ୍ୟରେ ମନ ଏଣେତେଣେ ଖେଳିବା
ଲାଗି ପ୍ରାୟ ସୁବିଧା ପାଏ ନାହିଁ ।
ଖୋଲାଜାଗାରେ ଚଞ୍ଚଳମତି
ଶିଶୁମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମାବସ୍ଥାରେ
ଚିତ୍ତବିକ୍ଷେପ ଘଟିପାରେ,
ମଧ୍ୟ
ସାଧାରଣତଃ ଘଟିଥାଏ । ମାତ୍ର ତାହା
ଅଧିକ ଦିନ ରହେ ନାହିଁ । ବରଂ ଭାରତୀୟ
ବିଧି ଅନୁସାରେ ଚିତ୍ତର ଏକାଗ୍ରତା
ସାଧନା ନିମନ୍ତେ ଏହାହିଁ ପ୍ରଶସ୍ତ
କ୍ଷେତ୍ର । ଏଠାରେ ମନ ନିଶ୍ଚଳ
ରଖି ପାରିଲେ ଆଉ କୁତ୍ରାପି
ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟର ଆଶଙ୍କା ନଥିବ ।
ଉନ୍ମୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଚିତ୍ତର
ଏକାଗ୍ରତା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରୟାସ
ଆମ୍ଭମାନଙ୍କ ଦେଶର ଚିରନ୍ତର
ରୀତି । ନଦୀ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଆଦିରେ
ସ୍ନାନ କରି ସେହିଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟା
ବନ୍ଦାପନା କରିବାର ବିଧାନ ଏବେ
ସୁଦ୍ଧା ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରହିଅଛି ।
ଉପରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଆକାଶ ତଳେ ପ୍ରଶସ୍ତ
ଜଳରାଶି ଏବଂ ଶ୍ୟାମଳ ଘାସବୃକ୍ଷ
ଇତ୍ୟାଦି ପରିଶୋଭିତ ଭୂଭାଗ ଏ
ଉଭୟ ମଧ୍ୟରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଶୀତଳ
ପବନର ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ପ୍ରବାହ ।
ଏହିଠାରେ ମାନସିକ ନିଶ୍ଚଳତା ଏବଂ
ଧ୍ୟାନ ବଳରେ ଭଗବତ ଧାରଣା ନିମନ୍ତେ
ଭାରତୀୟ ଆର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟହ ନିୟମିତ
ପ୍ରଯତ୍ନ । ଚିତ୍ତ ବିକ୍ଷେପର
ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଉପକରଣ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ତ
ସଞ୍ଜମ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସଞ୍ଜମ ।
ଶୀତ
ପ୍ରଧାନ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶରେ
ଉନ୍ମୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟର କଳ୍ପନା
ଅସମ୍ଭବ । ସେଠାରେ ଘରର ଚାରିଆଡ଼େ
ଆବଦ୍ଧ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ । ମାତ୍ର
ଏ ଦେଶରେ ଘରେ କାନ୍ଥ ତେତେ ଲୋଡ଼ା
ନୁହେଁ,
ବରଂ
କାନ୍ଥ ଦେହରେ ଜଳା ଫିଟାଇବା
ପ୍ରୟୋଜନ । ଏ ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥା
ଅନୁସାରେ ମୂଳରୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ହୋଇଥିଲେ କେବଳ ଘର ତୋଳାରେ
ଏତେ ବିସ୍ତର ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ ହୋଇ
ନଥାନ୍ତା । ଆମ୍ଭେମାନଙ୍କ ଦେଶରେ
ଶିକ୍ଷାନୁରାଗୀ ଚିନ୍ତାଶୀଳ
ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମନଯୋଗ ଏଥି ପ୍ରତି
କ୍ରମେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆକୃଷ୍ଟ
ହେଉଅଛି । ବଙ୍ଗଦେଶରେ ସାର୍
ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଆଜିକୁ ପ୍ରାୟ
କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ହେଲା ଖୋଲାସ୍କୁଲର
ସୃଷ୍ଟି କରିଅଛନ୍ତି । ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର କ୍ଷୁଦ୍ର ସତ୍ୟବାଦୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ
ଆଜିକୁ ଦଶ ବର୍ଷ ହେଲା ଗଛମୂଳେ
ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା
ଦିଆଯାଉଅଛି।
ଆମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ପକ୍ଷେ ପରମ ସୁଖର
ବିଷୟ ଏହି ଯେ, ବିହାର ଓଡ଼ିଶା
ସରକାର ଏ ପ୍ରଣାଳୀର ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ
ମଞ୍ଜୁର କରିଅଛନ୍ତି । ଏଣିକି
ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ ସ୍ଥଳ ବିଶେଷରେ
ଖୋଲା ସ୍କୁଲ କରାଯାଇପାରେ । ସରକାରଙ୍କର ଏଥିରେ କୌଣସି ଆପତ୍ତି
ହେବ ନାହିଁ । ଯଥେଷ୍ଟ ଆଲୋକ
ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ବାୟୁ ସଞ୍ଚାରର
ସୁବିଧା ଥାଇ ଏକ ଶ୍ରେଣୀର ଗୋଳମାଳ
ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ପହଞ୍ଚି ନ ପାରିବା
ଲାଗି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଲେ ହେଲା ।
ସ୍କୁଲ ଅଗଣାରେ ଛାୟାପ୍ରଦ ବୃକ୍ଷ
ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ଏହା ଦ୍ୱାରା
ସ୍ଥାନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼େ ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରଧାନ ଦେଶରେ ସ୍ନିଗ୍ଧତା ଅବସାଦ ଅନ୍ତର କରେ ।
ଏ
ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ
ଛାୟାପ୍ରଦ ଆମ୍ୱ ପଣସର ସୁପ୍ରଶସ୍ତ
ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି । ସେଠାରେ
ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟୟରେ ଖୋଲାସ୍କୁଲ
ହୋଇପାରେ ଏବଂ ବର୍ଷା ଦିନ ଲାଗି
ଗୋଟିଏ ଖୋଲା ଚାଳ ଘର ହେଲେ
ନିର୍ବାଧାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଚଳିବ।
ଆଶା ହୁଏ । ଏଣିକି ଜିଲ୍ଲା ବୋର୍ଡ଼ମାନ
ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବିଭାଗୀୟ କର୍ତ୍ତାମାନେ
ଏ ଶ୍ରେଣୀର ବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ଥାପନରେ
ଲୋକସାଧାରଣଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ
କରିବେ ।
